Selectieve vallen worden gebruikt om Aziatische hoornaars te vangen met zo min mogelijk bijvangst van andere insecten. Ze vormen een belangrijk hulpmiddel bij het monitoren van de soort, het wegvangen van koninginnen in het voorjaar en het verminderen van de jachtdruk bij bijenstanden.

Een goede selectieve val is zo ontworpen dat de Aziatische hoornaar gemakkelijk binnenkomt, terwijl andere insecten de val niet of slechts moeilijk kunnen binnengaan. Eventuele bijvangst moet bovendien levend kunnen ontsnappen of eenvoudig kunnen worden vrijgelaten.

Het is belangrijk om te beseffen dat geen enkele val volledig selectief is. Controleer een val daarom minimaal één keer per dag, en bij voorkeur twee keer per dag. Zo kan eventuele bijvangst snel worden vrijgelaten.

Bijvangst veilig vrijlaten

Wanneer uitsluitend andere insecten in de val aanwezig zijn, kan de val eenvoudig worden geopend zodat deze weer kunnen wegvliegen.

Zit er ook een Aziatische hoornaar in de val? Plaats de val dan ongeveer 15 minuten in de koelkast (niet in de vriezer). Door de lagere temperatuur worden de insecten minder actief, waardoor de Aziatische hoornaar veilig kan worden verwijderd. De overige insecten kunnen vervolgens weer worden vrijgelaten.

Lokstoffen

Er zijn verschillende lokstoffen verkrijgbaar die speciaal zijn ontwikkeld voor de Aziatische hoornaar.

In onze praktijk hebben wij de beste ervaringen met Trappit. Deze lokstof is zeer effectief, maar behoort ook tot de duurdere opties.

Daarnaast zijn onder andere de volgende lokstoffen verkrijgbaar:

• VeluTractive
• VespaCatch
• BeeVital VelutTractive
• Protecta

Een veelgebruikt alternatief is een zelfgemaakt mengsel van:

• ⅓ witte wijn
• ⅓ blond bier
• ⅓ grenadine

Hoewel dit mengsel goed kan werken, merken wij dat professionele lokstoffen vaak een hogere aantrekkingskracht hebben en constantere resultaten geven.

Queen trapping

Tijdens het voorjaar kunnen selectieve vallen worden ingezet om overwinterde koninginnen weg te vangen voordat zij een kolonie kunnen stichten. Dit wordt ook wel queen trapping genoemd.

Voor deze toepassing zijn de volgende vallen geschikt:

• BeeVital VelutinaTrap
• Good4Bees
• Hoornaarval Deluxe
• Zelfbouwvallen
• Jabeprode

Queen trapping wordt uitsluitend toegepast gedurende de periode waarin koninginnen actief zijn. Daarna neemt de effectiviteit sterk af.

Drukverlaging bij bijenstanden

Na het voorjaar verandert het doel van selectieve vallen. In plaats van koninginnen worden nu werksters gevangen om de jachtdruk op honingbijen te verminderen.

Niet iedere val is hiervoor geschikt. De volgende systemen kunnen hiervoor worden aangepast of zijn speciaal ontworpen voor het wegvangen van werksters:

• BeeVital VelutinaTrap
• Good4Bees
• Jabeprode

Door jagende werksters weg te vangen kan de druk op de vliegopening van de bijenkast tijdelijk worden verminderd. Dit vervangt echter nooit het opsporen en verwijderen van het nest.

Overzicht van de verschillende vallen

BeeVital VelutinaTrap

De BeeVital VelutinaTrap is een in Oostenrijk ontwikkelde val en behoort wat ons betreft tot de meest effectieve selectieve vallen die momenteel verkrijgbaar zijn.

Dankzij het grote verdampingsoppervlak wordt de lokstof zeer goed verspreid. In combinatie met Trappit levert dit uitstekende resultaten op. De val is bovendien geschikt voor zowel queen trapping als het wegvangen van werksters.

Voordelen

• Zeer effectief.
• Hoge selectiviteit.
• Groot opvangvolume.
• Geschikt voor koninginnen én werksters.

Nadelen

• Relatief hoge aanschafprijs.
• Niet altijd eenvoudig verkrijgbaar.

Good4Bees

De Good4Bees-val is momenteel één van de meest gebruikte selectieve vallen in Europa. Het systeem kan eenvoudig worden aangepast aan het seizoen, waardoor dezelfde val geschikt is voor zowel koninginnen als werksters.

Voordelen

• Goede prijs-kwaliteitverhouding.
• Eenvoudig aan te passen.
• Geschikt voor beide toepassingen.

Nadelen

• Iets minder selectief dan sommige andere systemen.

Jabeprode

De Franse Jabeprode-val is vooral ontwikkeld voor het wegvangen van werksters. Door de manier waarop de lokstof wordt aangeboden en de grote invliegopeningen presteert deze val vooral goed tijdens de zomer en het najaar.

Voordelen

• Stevig uitgevoerd.
• Groot opvangvolume.
• Geschikt voor drukverlaging bij bijenstanden.

Nadelen

• Relatief kostbaar.
• Minder geschikt voor queen trapping.
• Nog beperkt getest binnen onze praktijk.

Hoornaarval Deluxe

De Hoornaarval Deluxe is een relatief nieuw systeem. Er is op dit moment nog weinig praktijkervaring beschikbaar om de prestaties goed te kunnen beoordelen.

Voordelen

• Stevige uitvoering.

Nadelen

• Nog weinig praktijkervaring.
• Relatief hoge aanschafprijs.
• Alleen geschikt voor queen trapping.

Zelfbouwvallen

Veel imkers en vrijwilligers bouwen hun eigen selectieve vallen, bijvoorbeeld met kunststof bakken en 3D-geprinte invliegkegels.

Een goed ontworpen zelfbouwval kan prima functioneren, al merken wij dat commerciële systemen vaak selectiever, duurzamer en gebruiksvriendelijker zijn.

Voordelen

• Lage kosten.
• Zelf aan te passen.
• Leuk project voor hobbyisten.

Nadelen

• Selectiviteit verschilt sterk per ontwerp.
• Vaak minder duurzaam.
• Meestal minder effectief dan professionele systemen.

Gebruik géén verdrinkvallen

Gewone wespenvallen en verdrinkvallen zijn niet geschikt voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar.

Deze vallen zijn niet selectief en veroorzaken veel bijvangst van onder andere honingbijen, hommels, solitaire bijen, zweefvliegen en andere nuttige insecten. Bovendien verdrinken alle gevangen dieren, waardoor zij niet meer kunnen worden vrijgelaten.

Juist omdat de bescherming van biodiversiteit centraal staat, raden wij het gebruik van verdrinkvallen sterk af. Kies altijd voor een selectieve val die regelmatig wordt gecontroleerd en waarbij eventuele bijvangst levend kan worden vrijgelaten.

Een goede val in slechte handen is ook een slechte val.